Anna Błach

adwokat
radca prawny

Codziennie w swojej pracy zawodowej zajmuję się sprawami o zasiedzenie. O zasiedzeniu wiem wszystko! Jeśli jest możliwe wygranie sprawy o zasiedzenie, to ja jestem w stanie to osiągnąć. Prowadziłam setki spraw sądowych. Jeśli i Ty chcesz zasiedzieć nieruchomość, to masz szczęście, że trafiłeś na mój blog.
[Więcej >>>]

Czy można zostać właścicielem cudzej nieruchomości bez zgody jej właściciela? Tak a sposób ten nazywa się zasiedzeniem.

Jeżeli dotychczasowy właściciel rzeczą się nie interesuje to traci jej własność bez żadnego wynagrodzenia na rzecz osoby, która posiada i włada rzeczą jak właściciel (płaci podatki od nieruchomości, rozbudowuje, oddaje w dzierżawę czy wynajmuje).

Zasiedzenie może dotyczyć jedynie takich rzeczy, które mogą być odrębnym przedmiotem prawa własności. Nie można zatem w drodze zasiedzenia nabyć własności pokoju czy piwnicy, która na gruncie przepisów ustawy o własności lokali traktowana jest jako część składowa lokalu.

Najważniejszą przesłanką zasiedzenia jest upływ czasu.

Jeżeli posiadacz nieruchomości był w dobrej wierze, czyli był przekonany, że nieruchomość stanowi jego własność – to zostanie właścicielem po upływie 20 lat. Jeśli natomiast był posiadaczem w złej wierze to termin ten wynosi 30 lat.

Co więcej, gdy podczas biegu terminów zasiedzenia nastąpiło przeniesienie posiadania obecny posiadacz może doliczyć do czasu, przez który sam posiada nieruchomość, czas posiadania swojego poprzednika.

Jeśli poprzednik, którym w praktyce jest najczęściej spadkodawca, uzyskał posiadanie w złej wierze, łączny okres posiadania jego i spadkobiercy musi wynosić 30 lat.

Należy pamiętać, że osoba, która weszła w posiadanie nieruchomości na podstawie umowy zawartej bez zachowania formy aktu notarialnego, a takie umowy zwłaszcza w latach 70-tych nie należały do rzadkości, nigdy nie będzie posiadaczem w dobrej wierze.

Choć nabycie własności następuje z mocy samego prawa następnego dnia po upływie terminów zasiedzenia, to do stwierdzenia tego faktu niezbędne jest orzeczenie sądu.

We wniosku należy wykazać, że wszystkie prawne przesłanki zasiedzenia zostały spełnione. Dotychczasowy właściciel oczywiście może bronić swoich praw do rzeczy, powoływać świadków, przedstawiać dokumenty.

Nabycie nieruchomości przez zasiedzenie podlega opodatkowaniu – nowy właściciel w ciągu miesiąca od uprawomocnienia się postanowienia sądu musi we właściwym urzędzie skarbowym złożyć zeznanie podatkowe.

Podatek wynosi 7% wartości nieruchomości. Spadkobiercy nie płacą podatku jeśli obciążałby spadkodawcę, gdyby postanowienie stwierdzające zasiedzenie było wydane za ich życia. W rachubę wchodzi tylko podatek od spadków i darowizn.

W trakcie postępowania sądowego w sprawie o zasiedzenie może okazać się, że sąd uzna, że zasiedzenie jest co prawda zasadne, ale na rzecz osoby, która wniosku nie złożyła. Co wtedy? Czy sąd może z urzędu stwierdzić zasiedzenie na jej rzecz?

W orzecznictwie nie było jednomyślności w tym zakresie, czasami sąd prowadzący sprawę o zasiedzenie stwierdzał nabycie własności przez zasiedzenie na rzecz osoby nie objętej żądaniem wniosku o zasiedzenie a czasami nie. Bo przecież zdarzało się nie raz, że wnioskodawca zażądał stwierdzenia zasiedzenia na swoją rzecz, a świadkowie powołani w sprawie zeznali, że w ich ocenie to nie on był posiadaczem samoistnym a np. jego ojciec. Jeśli również inne dowody potwierdzały, że nie tylko wnioskodawca zachowywał się na nieruchomości jak właściciel, to sąd miał dylemat jakie orzeczenie wydać w sprawie.

Ostatecznie jednak problem prawny został wyjaśniony.  Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 11 czerwca 2015 r., III CZPP112/14 rozstrzygnął tą rozbieżności przesądzając, że sąd prowadzący sprawę o zasiedzenie jest związany żądaniem wniosku w zakresie podmiotowym. Nie może więc z  urzędu stwierdzić nabycie zasiedzenia na rzecz osoby, która wniosku na siebie nie składała.

Zaraz potem pojawiły się kolejne wątpliwości. A mianowicie czy sąd może orzec o nabyciu własności przez zasiedzenie na rzecz obojga małżonków, mimo że we wniosku wskazany został tylko jeden z nich. Wtedy też zareagował Sąd najwyższy W uchwale z dnia 19 października 2017 r. III CZP 49/17 czytamy:

Stwierdzenie zasiedzenia własności nieruchomości może nastąpić tylko na rzecz osoby wskazanej przez wnioskodawcę lub innego uczestnika postępowania także wtedy, gdy z ich twierdzeń oraz ustaleń sądu wynika, że na skutek zasiedzenia nieruchomość weszła do majątku wspólnego wnioskodawcy oraz jego małżonka, którego wniosek nie dotyczył. W takiej sytuacji sąd powinien jednak zwrócić uwagę uczestników na  ewentualną potrzebę zmiany wniosku.

Orzecznictwo to wskazuje jedno, wniosek o zasiedzenie musi być przygotowany rzetelnie do tego stopnia, by przewidywał kto może w oczach sędziego zasiedzieć nieruchomość, Jeśli w trakcie postępowania dowody będą wskazywać, że zasiedzenie należne jest innej osobie niż wskazana we wniosku to należy to prostować. Z urzędu sam bowiem sąd nie zareaguje.

Koszty zasiedzenia

Anna Błach18 maja 2021101 komentarzy

Być może zadajesz sobie pytanie: Jakie są koszty zasiedzenia? Być może podejrzewasz, że są duże, że nie stać Cię na cały proces ustalenia zasiedzenia nieruchomości na Twoją rzecz, itd.

Przyjrzyjmy się zatem kosztom zasiedzenia. Tym bardziej, że istnieje szansa, iż w razie wygrania sprawy Sąd zasądzi od przeciwnika procesowego całość lub przynajmniej część poniesionych przez Ciebie kosztów.

Nie ma innej możliwości stwierdzenia zasiedzenia nieruchomości przez zasiedzenie poza przeprowadzeniem sprawy sądowej.

Wiąże się to z kosztami, które jednak są niewspółmierne niskie do wartości nabytego przez zasiedzenie majątku.

Wnoszący o zasiedzenie musi ponieść następujące wydatki:

1. WPIS SĄDOWY

Wpis sądowy w sprawach o zasiedzenie jest stały i został określony w ustawie z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych i wynosi:

  • 2000 zł w przypadku wniosku o zasiedzenie nieruchomości,
  • 200 zł w przypadku wniosku o zasiedzenie służebności gruntowej np. służebności drogi koniecznej.

Jednakże należy zaznaczyć, że istnieje możliwość skorzystania z instytucji zwolnienia od kosztów sądowych. Jest to tzw. prawo ubogich, które polega na tym, że wnioskodawca może złożyć pisemny dodatkowy wniosek o zwolnienie go od wpisu sądowego z uwagi na jego trudną sytuację majątkową, rodzinną, zdrowotną. Wnioski takie powinna sporządzić również kancelaria prawna w ramach wykonywanego zlecenia na prowadzenie sprawy o zasiedzenie.

2. WYNAGRODZENIE KANCELARII

Koszty pomocy prawnej są ustalane indywidualnie z kancelarią i zależą od stopnia skomplikowania sprawy oraz przewidywanego nakładu pracy. Wysokość wynagrodzenia jest bardzo zróżnicowana.

ZasiedzenieCzęsto ustalając wysokość swojego wynagrodzenia w sprawach o zasiedzenia opieram się na rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości w sprawie minimalnych stawek za prowadzenie spraw sądowych. Stawki te zależne są od przedmiotu sporu, czyli w tym przypadku od wartości nieruchomości.

Dodatkowo spotykam się z wynagrodzeniem od wygranej, zwłaszcza w sprawach o znacznej wartości. Radzę wtedy negocjować warunki wynagrodzenia w zakresie pomyślnego zakończenia sprawy sądowej.

Gwarantuje to, iż wybrana  kancelaria i prowadzący w jej imieniu sprawę radca prawny dołożą należytej staranności, by wygrać zasiedzenie w sądzie, bo tylko wygrana zapewnia im drugą część uzgodnionego wynagrodzenia.

3. KOSZTY OPINII BIEGŁYCH SĄDOWYCH

Mogą także pojawić się w trakcie prowadzenia sprawy dodatkowe wydatki na koszty sporządzenia przez biegłych opinii zleconych przez sąd na żądanie wnioskodawcy.

Nie ma reguły co do tego kiedy i w jakich okolicznościach wnioskodawca powinien zażądać sporządzenia opinii sądowej.

Wszystko zależy od indywidualnego toku każdej sprawy, należy uważnie śledzić przebieg postępowania i gdy zajdzie taka konieczność – złożyć wniosek o właściwego biegłego.

Może to być biegły geodeta uprawniony, który sporządzi mapę w celu ustalenia przebiegu granic posiadania działki w terenie, może to być biegły architekt, który sporządzi inwentaryzację budynków znajdujących się na działce.

Jaki jest koszt zasiedzenia - wyjasnia adwokat Anna Błach

Wydatki na biegłego zazwyczaj oscylują w granicach 2000 – 3000 zł, ale zawsze uzależnione są od nakładu pracy biegłego w sporządzenie opinii.

Tutaj także można wnosić o zwolnienie od kosztów uiszczenia opłaty na biegłego, podobnie jak w przypadku wpisu sądowego.

4. KOSZTY OGŁOSZEŃ

Zdarza się, że konieczne jest poniesienie kosztów ogłoszenia w Monitorze Sądowym i Gospodarczym oraz w piśmie poczytnym w całym kraju (np. Rzeczpospolitej) o toczącym się postępowaniu sądowym.

W ogłoszeniu tym sąd wzywa wszystkich zainteresowanych do wzięcia udziału w sprawie. Ogłoszenia mają miejsce jeśli nie jest znany prawny właściciel nieruchomości albo nieznani są jego spadkobiercy.

Koszt wszystkich takich ogłoszeń wynosi około 1250 zł – w zależności od długości ogłoszenia.

5. KOSZTY ZAŁOŻENIA KSIĘGI WIECZYSTEJ

Koszty założenia księgi wieczystej lub wpisu do księgi wieczystej są upragnionymi i wyczekiwanymi kosztami każdego kto prowadził sprawę o zasiedzenie. Wydatki na księgę wieczystą są ponoszone z radością, już po uprawomocnieniu się orzeczenia w sprawie o zasiedzenie.

Jeśli nieruchomość ma urządzoną księgę wieczystą to należy złożyć wniosek o wpisanie swojego prawa własności, dołączając do wniosku odpis postanowienia sądu – co kosztuje 200 zł.

Gdy natomiast zasiedziana nieruchomość nie ma księgi wieczystej, a to jest bardzo częste, to koszt założenia nowej księgi wynosi dodatkowo 60 zł.

Zalecamy zakładanie ksiąg wieczystych, bo to zwiększy atrakcyjność nieruchomości w oczach potencjalnych nabywców, a ponadto umożliwi zaciąganie kredytu hipotecznego.

6. ZWROT PONIESIONYCH KOSZTÓW

Warto pamiętać, że istnieje szansa, że w razie wygrania sprawy Sąd zasądzi od przeciwnika procesowego całość lub przynajmniej część poniesionych przez wnioskodawcę kosztów.

Ma to miejsce zwłaszcza wtedy, gdy przeciwnik procesowy (najczęściej będzie nim formalny właściciel) podejmie aktywną obronę przed zasiedzeniem.

Stwierdzenie zasiedzenia nieruchomości często okazuje się postępowaniem długim i skomplikowanym. Nawet jeśli wnioskodawca władał nieruchomością od dziesięcioleci to nabycie przez niego prawa własności nie zawsze okazuje się jedynie formalnością.

Szczególnie kłopotliwą kwestią podczas postępowania sądowego o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie jest wskazanie dotychczasowego prawnego właściciela danej nieruchomości.

Jest on bowiem najbardziej zainteresowany wynikiem postępowania (grozi mu bowiem utrata własności nieruchomości) i dlatego też powinien brać udział w postępowaniu. Sąd przestrzega tej zasady i dąży do tego, by właściciel został zawiadomiony o toczącym się postępowaniu.

Sąd najczęściej wzywa wnioskodawcę do wskazania właściciela lub jego następców prawnych zakreślając do tego 7- lub 14- dniowy termin.

Tymczasem właściciele są często nie znani z miejsca pobytu – ich dane zawarte w wypisie z rejestru gruntów czy księdze wieczystej są już nieaktualne, a jako że nie interesowali się nieruchomością od dziesięcioleci wnioskodawca ani jego sąsiedzi nie znają ich osobiście. Termin jednak został przez Sąd zakreślony i mija nieubłaganie.

Co wtedy zrobić?

Ostatecznym sposobem poszukiwania właściciela jest zamieszczenie ogłoszenia w Monitorze Sądowym i Gospodarczym, w Rzeczypospolitej, a także w budynku sądu czy gminy wzywającego wszystkich zainteresowanych do udziału w sprawie (wskazywał na to Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 5.III.1996 r.).

Jaki jest koszt zasiedzenia - wyjasnia adwokat Anna Błach

Osoba występująca o stwierdzenie zasiedzenia zobowiązana jest też wskazać wszystkie inne osoby zainteresowane wynikiem postępowania. Powinni zatem zostać wskazani inni poza wnioskodawcą posiadacze samoistni danej nieruchomości oraz jej posiadacze zależni, np. najemcy, dzierżawcy.

Zainteresowanymi są także posiadacze gruntów sąsiednich, jeśli roszczą sobie prawa do własności danej nieruchomości lub przygranicznych pasów gruntu

Osoby zainteresowane mają status uczestników postępowania i mogą aktywnie działać, popierając złożony wniosek o zasiedzenie lub zwalczając go powołując dowody na poparcie swojego stanowiska.

Wniosek o zasiedzenie nieruchomości powinna złożyć osoba, która jest posiadaczem samoistnym.

Posiadacz taki faktycznie włada daną nieruchomością, jak jej właściciel.

Posiadacz samoistny musi więc mieć rzeczywistą władzę nad nieruchomością oraz posiadać wolę władania tą nieruchomością, tak jakby był jej właścicielem.

Inaczej mówiąc, posiadacz samoistny musi czuć się właścicielem, a ponadto jego przekonanie musi być uzewnętrznione np. przez uprawianie gruntu rolnego, wybudowanie domu na działce budowlanej, ogrodzenie działki i płacenie podatków.

Masz pytanie? Napisz do mnie za pomocą formularza:

    Twoje dane osobowe będą przetwarzane przez Kancelaria Adwokacka adwokat Anna Błach w celu obsługi przesłanego zapytania. Szczegóły: polityka prywatności.

    Zasiedzenie służebności drogi

    Anna Błach06 kwietnia 202179 komentarzy

    Kodeks cywilny wskazuje, że służebność gruntowa może być nabyta również przez zasiedzenie. Może się tak stać tylko w wypadku, gdy służebność polega na korzystaniu z trwałego i widocznego urządzenia.

    Służebność gruntowa to prawo, które polega na obciążeniu jednej nieruchomości (tzw. nieruchomość obciążona), w celu zwiększenia użyteczności innej nieruchomości (tzw. nieruchomości władnąca).

    Właściciel nieruchomości władnącej dostaje uprawnienie do korzystania w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej np. do przejazdu i przechodu przez drogę należącą do sąsiada.

    Stwierdzenie zasiedzenia służebności drogi koniecznej następuję na podstawie postanowienia Sądu, zatem w celu zasiedzenia niezbędne jest skierowanie do sądu wniosku o stwierdzenie zasiedzenia służebności.

    Właściwym do rozpoznania takiej sprawy będzie sąd rejonowy właściwy dla miejsca położenia nieruchomości, na której zlokalizowana jest droga będąca przedmiotem zasiedzenia.

    Przez trwałe i widoczne urządzenie należy rozumieć trwałą postać widocznego przedmiotu będącego rezultatem świadomego działania człowieka, który ponadto odpowiada treści służebności pod względem gospodarczym.

    Nie może ono zatem powstać wskutek działania sił natury. Charakter tego urządzenia ma być trwały, a nie chwilowy, i musi ono być widoczne.

    Zgodnie z orzecznictwem i praktyką sądową przykładami trwałego i widocznego urządzenia na nieruchomości, będą: rowy odwadniające, nasypy, rury, studnie, groble, utwardzenia na gruncie szlaku drożnego, mostki widoczne na powierzchni ziemi wraz z dołączonymi do nich rurami kanalizacyjnymi znajdującymi się pod powierzchnią gruntu.

    Samo przejeżdżanie przez grunt niemający urządzonej drogi nie może doprowadzić do zasiedzenia.

    Także wskutek jedynie zniwelowania terenu i zasypania nierówności nie powstaje utwardzony konkretny szlak drożny o wytyczonym przebiegu. Nie jest to bowiem wynik świadomego i pozytywnego działania ludzkiego w celu przystosowania drogi.

    Co więcej, zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z 2011r. jedynie wykonanie trwałego i widocznego urządzenia przez samego posiadacza nieruchomości w zakresie służebności gruntowej drogi dojazdowej jest przesłanką zasiedzenia tej służebności.

    Dla stwierdzenia zasiedzenia służebności gruntowej (podobnie jak zasiedzenia nieruchomości) wymagane jest samoistne posiadanie gruntu przez 20 lat, jeżeli posiadacz jest w dobrej wierze.

    Jeżeli posiadacz jest w złej wierze nabycie własności może nastąpić po 30 latach. Nieprzerwane posiadanie samoistne to faktyczne władanie rzeczą jak właściciel, wykonywane w sposób ciągły.

    Co powinien zawierać wniosek
    o zasiedzenie drogi?

    We wniosku o stwierdzenie zasiedzenia służebności drogi koniecznej należy opisać przebieg drogi. Należy również wskazać wszystkich właścicieli nieruchomości przez, które przebiega służebność będąca przedmiotem zasiedzenia.

    Niezbędne jest również wskazanie na czym polega trwałe i widoczne urządzenie wykonane na cudzym gruncie i przez jaki okres czasu korzystano z trwałego i widocznego urządzenia.

    We wniosku powołać należy wszelkie dowody, które potwierdzą istnienie przesłanek uzasadniających stwierdzenie zasiedzenia służebności drogi koniecznej.

    Masz pytanie? Napisz do mnie bezpośrednio korzystając z tego formularza:

      Twoje dane osobowe będą przetwarzane przez Kancelaria Adwokacka adwokat Anna Błach w celu obsługi przesłanego zapytania. Szczegóły: polityka prywatności.