Zasiedzenie rzeczy ruchomej

Anna Błach        01 kwietnia 2016        Komentarze (0)

Zasiedzieć można zarówno nieruchomość, jak i rzecz ruchomą np. samochód. Warunkiem koniecznym do zasiedzenia jest ciągłe posiadanie rzeczy. Różnica polega przede wszystkim na długości posiadania.

Do nabycia własności ruchomości przez posiadacza rzeczy konieczny jest nie tylko upływ określonego czasu nieprzerwanego posiadania, ale także stan dobrej wiary, w jakim musi znajdować się posiadacz przez cały okres nieprzerwanego posiadania.

Nabycie własności rzeczy ruchomej przez zasiedzenie nastąpi, jeżeli posiadacz samoistny posiada rzecz nieprzerwanie od 3 lat, chyba że posiada w złej wierze. W odróżnieniu od zasiedzenia nieruchomości, posiadacz samoistny rzeczy ruchomej nabędzie jej własność, jeżeli uzyskał posiadanie w dobrej wierze i w takim stanie pozostaje przez okres co najmniej 3 lat.

Pojęcie dobrej wiary oznacza stan wiedzy i świadomości posiadacza, który w chwili uzyskania posiadania pozostaje w błędnym, ale usprawiedliwionym przeświadczeniu, że przysługuje mu prawo własności. Dlatego też samowolne zawładnięcie cudzą rzeczą ruchomą przez złodzieja eliminuje możliwość nabycia przez niego własności rzeczy w przyszłości z uwagi na złą wiarę posiadacza.

Wniosek o stwierdzenie zasiedzenia należy złożyć w sądzie rejonowym właściwym ze względu na położenie rzeczy. Od wniosku pobierana jest opłata stała w kwocie 2 tys. zł. Jeżeli wnioskodawca nie wskazuje innych osób, przeciwko którym biegnie termin zasiedzenia, orzeczenie może zapaść dopiero po wezwaniu ich przez ogłoszenie. Jeżeli w ciągu trzech miesięcy od dnia ogłoszenia nikt nie zgłosi się albo zgłosi się, ale nie wykaże własności, sąd stwierdzi zasiedzenie. Po ustaleniu spełnienia się przesłanek zasiedzenia sąd wydaje postanowienie, w którym stwierdza nabycie oznaczonej rzeczy przez jej posiadacza samoistnego.

W praktyce, postępowanie o stwierdzenie zasiedzenia jest przydatne choćby wtedy, gdy chcemy zarejestrować samochód albo motocykl, ale nie mamy dowodów na to, że jesteśmy jego właścicielami. Prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu zasiedzenia potwierdza bowiem, że jesteśmy właścicielami pojazdu i na jego podstawie możemy zostać wpisani jako właściciele pojazdu w dokumentach rejestracyjnych.

Zasiedzenie polega na nabyciu własności rzeczy przez nieuprawnionego posiadacza wskutek faktycznego wykonywania tego prawa w ciągu oznaczonego w ustawie czasu. Instytucja zasiedzenia pełni funkcję stabilizującą stosunki własnościowe. Legalizuje długotrwały stan faktyczny posiadania przez osobę, która formalnie właścicielem nie jest, jednak zachowuje się tak jak właściciel. Fakt, że dotychczasowy właściciel na skutek zasiedzenia ponosi szkodę jest tłumaczony jego własnym zaniedbaniem interesów przejawiającym się długotrwałym tolerowaniem cudzego posiadania.

Zasiedzenie nieruchomości

Anna Błach        24 marca 2016        6 komentarzy

Zasiedzenie jest sposobem nabycia własności rzeczy, przede wszystkim nieruchomości. Dotychczasowy właściciel, który rzeczą się nie interesuje traci jej własność bez żadnego wynagrodzenia na rzecz osoby, która posiada i włada rzeczą jak właściciel (płaci podatki od nieruchomości, rozbudowuje, oddaje w dzierżawą czy wynajmuje).

Zasiedzenie może dotyczyć jedynie takich rzeczy, które mogą być odrębnym przedmiotem prawa własności. Nie można zatem w drodze zasiedzenia nabyć własności pokoju czy piwnicy, która na gruncie przepisów ustawy o własności lokali traktowana jest jako część składowa lokalu.

Niezbędną przesłankę zasiedzenia jest upływ czasu. Jeżeli posiadacz nieruchomości był w dobrej wierze, czyli był przekonany, że nieruchomości stanowi jego własność to zostanie właścicielem po upływie 20 lat. Jeśli natomiast był posiadaczem w złej wierze to termin ten wynosi 30 lat. Co więcej, gdy podczas biegu terminów zasiedzenia nastąpiło przeniesienie posiadania obecny posiadacz morze doliczyć do czasu, przez który sam posiada nieruchomość, czas posiadania swojego poprzednika. Jeśli poprzedik, ktróym w praktyce jest najczęściej spadkodawca, uzyskał posiadanie w złej wierze, łączny okres posiadania jego i spadkobiercy musi wynosić 30 lat.

Należy pamiętać, że osoba, która weszła w posiadanie nieruchomosci na podstawie umowy zawartej bez zachowania formy aktu notarialnego, nigdy nie będzie posiadaczem w dobrej wierze.

Choć nabycie własności następuje z mocy samego prawa następnego dnia po upływie terminów zasiedzenia, to do stwierdzenia tego faktu niezbędne jest orzeczenie sąd0wego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości. Należy w nim wykazać, że wszystkie prawne przesłanki zasiedzenia zostały spełnione. Dotychczasowy właściciel oczywiście może bronić swoich praw do rzeczy, powoływać świadków, przedstawiać dokumenty.

Nabycie nieruchomości przez zasiedzenie podlega opodatkowaniu – nowy właściciel w ciągu miesiąca od uprawomocnienia się postanowienia sądu musi we właściwym urzędzie skarbowym złożyć zeznanie podatkowe. Podatek wynosi 7% wartości nieruchomości. Spadkobiercy nie płacą podatku jeśli obciążał by spadkodawcę, gdyby postanowienie stwierdzające zasiedzenie było wydane za ich życia. W rachubę wchodzi tylko podatek od spadków i darowizn.

Zasiedzenie nieruchomości na rzecz zmarłego

Anna Błach        15 marca 2016        15 komentarzy

Bardzo często w mojej praktyce wnosiłam o stwierdzenie nabycia spadku na rzecz osoby zmarłej. Kiedy to to jest możliwe?

Jeszcze 30 lat temu powszechnym było, zwłaszcza na wsiach, ze przeniesienie własności nieruchomości następowało na podstawie umowy pisemnej bądź nawet umowy ustnej. Każdy respektował takie następstwo prawne. Nabywca posiadał ziemię i rozporządzał nią, czyli uprawiał, wznosił budynki, mieszkał z rodziną. I najczęściej do końca życia nie mieli potrzeby uregulowania praw własności.  A gdy nabywca umarł, to jego spadkobiercy zostali postawieni przed koniecznością stwierdzenia swoich praw do kupionej przed dziesięcioleciami nieruchomości.

W tej sytuacji spadkobiercy muszą złożyć do sądu rejonowego wniosek o stwierdzenie zasiedzenia własności nieruchomości. Właściwy miejscowo będzie jedynie jeden sąd w Polsce – sąd rejonowy z obszaru na którym nieruchomość jest położona. Z wnioskiem mogą wystąpić wszyscy spadkobiercy zmarłego lub nawet jeden z nich. Nabycie własności następuje z mocy samego prawa następnego dnia po upływie terminów zasiedzenia. Jeśli zatem zmarły posiadał nieruchomość wystarczająco długo i upływ terminu zasiedzenia wypada w czasie jego życia zmarłego, to jak najbardziej można wniosek o zasiedzenie składać na zmarłego spadkobiercę. Wtedy kolejnymi właścicielami zasiedzianej nieruchomości stają się spadkobiercy zmarłego.

Można tez inaczej poprowadzić postępowanie. W przypadku gdy spadkobiercy po śmierci zmarłego użytkowali nieruchomość, płacili podatki od nieruchomości, to mogą wnioskować o zasiedzenie na siebie, doliczając do swojego czasu samoistnego posiadania, czas, w którym posiadał nieruchomość zmarły.

Gdy zostanie wydane i uprawomocni się postanowienie stwierdzające zasiedzenie, spadkobiercy mogą wpisać siebie jako właścicieli w księdze wieczystej i dokonać działu spadku. Co ważne – nie płacą oni podatku od nabycia nieruchomości przez zasiedzenie. Podatek obciążałby zmarłego spadkodawcę, gdyby postanowienie stwierdzające zasiedzenie wydano za jego życia – a to nie jest mała kwota – podatek ten wynosi obecnie 7 % wartości zasiedzianej nieruchomości. W rachubę wchodzi jednak konieczność uregulowania ewentualnego podatku spadkowego. Jeśli zdarzyło się tak, że spadkobiercy złożyli już do urzędu skarbowego zeznanie spadkowe przed wydaniem postanowienia o stwierdzeniu zasiedzenia, a nie wykazali w nim tej nieruchomości (no bo przecież nie była jeszcze prawnie uregulowana), to muszą złożyć dodatkowe zeznanie.

Warto wiedzieć: osobami zainteresowanymi, a zatem uczestnikami postępowania w sprawie o zasiedzenie są poprzedni właściciele i ich spadkobiercy. Natomiast w sprawie, która wytoczył jeden ze współwłaścicieli o zasiedzenie udziałów przysługujących pozostałym współwłaścicieli – uczestnikami są pozostali współwłaściciele. Sąd musi powiadomić ich o sprawie. Aby skrócić czas postępowania należy zebrać dane wszystkich osób, które mogą być zainteresowane wynikiem postępowania. Będą to także: właściciele sąsiednich gruntów, osoby, które korzystają w jakiś sposób z nieruchomości (dzierżawcy, najemcy), osoby posiadające służebności osobiste i gruntowe na nieruchomości np. drogę konieczną.

Zasiedzenie czy uwłaszczenie

Anna Błach        06 lutego 2016        Komentarze (1)

Pytanie: Zgodnie z księgą wieczystą właścicielami ziemi są osoby nieżyjące już ponad 60 lat. Od tego też czasu najpierw mój ojciec, a teraz ja uprawialiśmy te ziemie. Mój ojciec nie żyje i teraz już nikt nie pamięta czy była jakaś umowa, na podstawie której zaczął on uprawiać ziemie. Chciałbym w końcu uregulować stan prawny ziemi, przekazać ją synowi. Nie wiem czy złożyć wniosek o zasiedzenie czy o stwierdzenie, że mój ojciec nabył własność na podstawie z 1971 r. Ile kosztuje złożenie wniosku o uwłaszczenie?

Odpowiedź:

Rozpoznawanie spraw o stwierdzenie nabycia nieruchomości na podstawie ustawy z 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw wiejskich rozpatruje obecnie sąd a nie organy gminy. W toku postępowania sąd rejonowy w drodze właściwych dla postępowania cywilnego środków dowodowych wyjaśnia okoliczności potrzebne do rozstrzygnięcia sprawy, przede wszystkim czy zachodzą przesłanki przewidziane w art. l ustawy uwłaszczeniowej, w szczególności, czy nieruchomość, której wniosek dotyczy, wchodziła w skład gospodarstwa rolnego rolnika oraz czy był on w dniu 4 listopada 1971 r. jej samoistnym posiadaczem oraz na podstawie jakiej umowy. Postępowanie w tych sprawach jest wolne od opłat sądowych.

Natomiast co się tyczy zasiedzenia, to właściwy również będzie sąd rejonowy miejsca położenia nieruchomości. Opłata sądowa od wniosku o stwierdzenie nabycia nieruchomości przez zasiedzenie jest stała i wynosi 2 tys. zł. Jeśli wnoszący uprawdopodobni swoją trudną sytuację majątkową i rodzinną może zostać zwolniony od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 176 kodeksu cywilnego, jeżeli podczas biegu zasiedzenia nastąpiło przeniesienie posiadania (np. w wyniku dziedziczenia), obecny posiadacz (np. spadkobierca) może doliczyć do czasu, przez który sam posiada, czas posiadania swego poprzednika.

W praktyce zdarza się, że sąd nie dopatrzy się przesłanek do stwierdzenia nabycia własności na podstawie ustawy uwłaszczeniowej, podczas postępowania potwierdzone zostanie zaś istnienie przesłanek do stwierdzenia nabycia własności przez zasiedzenie albo też odwrotnie. Konieczna jest wtedy odpowiednia na okoliczności sprawy zmiana żądania.

Akt Własności Ziemi Podstawą wpisów prawa własności nieruchomości w księdze wieczystej są także decyzje administracyjne wydane na podstawie ustawy z 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Akty Własności Ziemi wydawały organy administracji państwowej od dnia 4 listopada 1971 r. do dnia 6 kwietnia 1982 r. w celu uregulowania stanu prawnego nieruchomości rolnych, które bardzo często były przekazywane na podstawie umów pisemnych czy ustnych, bez zachowania formy aktu notarialnego. Od 6 kwietnia 1982 r. dotychczasowe kompetencje organów administracji przejęły sądy powszechne.

Jak zasiedzieć nieruchomość

Anna Błach        06 stycznia 2016        5 komentarzy

Czy można zostać właścicielem cudzej nieruchomości bez zgody jej właściciela? Tak a sposób ten nazywa się zasiedzeniem. Jeżeli dotychczasowy właściciel rzeczą się nie interesuje to traci jej własność bez żadnego wynagrodzenia na rzecz osoby, która posiada i włada rzeczą jak właściciel (płaci podatki od nieruchomości, rozbudowuje, oddaje w dzierżawę czy wynajmuje). Zasiedzenie może dotyczyć jedynie takich rzeczy, które mogą być odrębnym przedmiotem prawa własności. Nie można zatem w drodze zasiedzenia nabyć własności pokoju czy piwnicy, która na gruncie przepisów ustawy o własności lokali traktowana jest jako część składowa lokalu.

Najważniejszą przesłanką zasiedzenia jest upływ czasu. Jeżeli posiadacz nieruchomości był w dobrej wierze, czyli był przekonany, że nieruchomość stanowi jego własność – to zostanie właścicielem po upływie 20 lat. Jeśli natomiast był posiadaczem w złej wierze to termin ten wynosi 30 lat. Co więcej, gdy podczas biegu terminów zasiedzenia nastąpiło przeniesienie posiadania obecny posiadacz może doliczyć do czasu, przez który sam posiada nieruchomość, czas posiadania swojego poprzednika. Jeśli poprzednik, którym w praktyce jest najczęściej spadkodawca, uzyskał posiadanie w złej wierze, łączny okres posiadania jego i spadkobiercy musi wynosić 30 lat.

Należy pamiętać, że osoba, która weszła w posiadanie nieruchomości na podstawie umowy zawartej bez zachowania formy aktu notarialnego, a takie umowy zwłaszcza w latach 70-tych nie należały do rzadkości, nigdy nie będzie posiadaczem w dobrej wierze.

Choć nabycie własności następuje z mocy samego prawa następnego dnia po upływie terminów zasiedzenia, to do stwierdzenia tego faktu niezbędne jest orzeczenie sądu. We wniosku należy wykazać, że wszystkie prawne przesłanki zasiedzenia zostały spełnione. Dotychczasowy właściciel oczywiście może bronić swoich praw do rzeczy, powoływać świadków, przedstawiać dokumenty.

Nabycie nieruchomości przez zasiedzenie podlega opodatkowaniu – nowy właściciel w ciągu miesiąca od uprawomocnienia się postanowienia sądu musi we właściwym urzędzie skarbowym złożyć zeznanie podatkowe. Podatek wynosi 7% wartości nieruchomości. Spadkobiercy nie płacą podatku jeśli obciążałby spadkodawcę, gdyby postanowienie stwierdzające zasiedzenie było wydane za ich życia. W rachubę wchodzi tylko podatek od spadków i darowizn.